Dossier Interactieve Democratie!

Dit onderdeel werd uitgewerkt door Jo Walbers.

Vertrekkende vanuit de dubbele observatie:

1) de gekozenen des volks voeren de volkswil niet uit;

2) de kiezers en hun afgevaardigden zijn een anachronisme;

komen we tot de conclusie dat het huidige politieke systeem niet meer ten volle voldoet en voor implementatie vatbaar is.

1.1.1. Net voor de verkiezingen strooien gemeente-politici nog vlug een nieuwe laag steenslag over de straten ( onder het moto van: "Kijk eens hoe hard we weer voor u gewerkt hebben, Beste Burger" ). Daarna worden ze herkozen omdat de kiezer geen valabel alternatief voorgeschoteld krijgt en doen ze weer zes jaar hun goesting ( of die van de partij-voorzitters ).

Dit karikaturale voorbeeld dat velen onder ons aan den lijve ( én aan de carrosserie van hun outo ) hebben ondervonden illustreert overduidelijk waar het om gaat: de gekozenen des volks vegen hun kas aan de kiezer.

1.1.2 . Een ander, maar wel zeer schrijnend voorbeeld ( en ditmaal op nationaal i.p.v. lokaal of gemeentelijk vlak ) waren de betogingen tegen de raketten. Zelden heeft dit kleine land een grotere opkomst gekend van mensen uit alle strekkingen die uitrukking gaven aan de volkswil om geen raketten toe te laten op ons grondgebied. Om nog maar te zwijgen van de stille achterban die ook op het thuisfront deze eis steunde door o.a. kaarsen voor het raam te zetten.

Toch werden de raketten vrolik geplaatst. Het eigengereide optreden van de machthebbers toendertijd leidt ons tot een onontkoombaar en vernietigend besluit: de afgevaardigde vertegenwoordigden niet langer de wil van het volk.

Onze democratie is verwaterd tot een zeer dun ( én onsmakelijk ) soepje. Geen wonder dat de kiezers zich ontevreden en vooral ook macheteloos voelen.

1.2.1. Toen in de 19de eeuw onze vroede voorvaderen het parlementaire procédé opgezet haddn, was zulks ingegeven door bittere en praktische noodzaak. Om te komen tot een werkbare vorm van democratische besluitvorming moest men wel beroep doen op een systeem van deputés.

Deze afgevaardigden van het volk waren diligences vanuit Limburg of Oostende soms meerdere dagen onderweg naar Brussel.

1.2.2. Bovendien was een deel van de bevolking minder goed geletterd en moets deze bevolking zich bij de veralgemening van het stemrecht ( na W.O. 1 ) wel laten vertegenwoordigen door anderen. En telefoon, fax, internet, televisie of ander vormen van moderne communicatie bestonden nog niet.

1.2.3. De tijden zijn sindsdien wel lichtjes veranderd. De bevolking is beter ingelicht en mondiger. Nieuwe technische hulpmiddelen voor snelle communicatie zijn overal aanwezig. Wie vandaag een nieuw democratisch systeem wil opzetten, zou de zaken totaal anders oppakken.

A priori wil dit ook zeggen dat het huidige, historisch gegroeide politieke systeem van kiezers en afgevaardigden eigenlijk een anachronisme is.

Binnenkort volgen in deze reeks nog:

U zal merken dat als u hierover alles gelezen zal hebben, u een zeer andere kijk over de toekomst van onze democratie zal hebben.

2.1. Toen de Belgische parlementaire democratie na 1830 op poten werd gezet, genoot zij in de rest van Europa een grote bewondering als schoolvoorbeeld van democratische progressiviteit. De vraag die we vanuit een hernieuwd politiek zelfbewustzijn moeten stellen is daarom: "België met een grondig nieuw beleidsbestel als politieke trendsetter in Europa, zou het na 2003 jaar niet opnieuw kunnen?"

2.2. En niet alleen op het niveau van het concept zelf, maar ook op technisch vlak is een betere werking voor de parlementaire democratie haalbaar. Want als dicht bekabeld land ter wereld valt er o.a. uit het teledistributie-netwerk en uit internet en telefoon voor de burger nog beduidend veel meer voordeel te halen.

Volgend hoofdstuk in deze reeks:

met als ondertitels:

3.1. De middelen

3.2. Procedure

3.3. De ultieme democratie

3.1. De middelen.

Het technische concept van de interactieve democratie is gebaseerd op de communicatie via kabel-TV gecombineerd met telefoon of internet. Iedereen uit het volk kan rechtstreeks stemmen. Elkeen ( individu, commissie, VZW, belangengroep, etc. ) kan in dit besluisvormingsproces wetsvoorstellen en de daarbij horende amandementen indienen. Hoe onbeholpen ook geformuleerd, worden ze door juridisch geschoolde technocraten in de juiste vorm gegoten ( en gecontroleerd op eventuele tegenstrijdigheden met grondwet, Belgisch en Europees recht, etc. ). Daarna komen de nieuwe wetten terug op de buis ( op een speciaal kanaal ), ingedeeld in rubrieken. nu kan er gestemd worden.

3.2. Procedure.

Bij stemming verschaft de burger zich toegang tot het electronische stemhokje met zijn persoonlijke identificatie-code* en toets hij per wetsvoorstel de cijfers voor "pro", "anti" of "onthouding" in. Zo worden we allen Belgische burgers de wetgevende macht. Men heef één week, twee weken etc. om te stemmen.

Het stemmen gebeurt volgens het klassiek principe "Eén hoofd, één stem." Stemmen kan je van overal waar je maar wil: elke telefoon of internetaansluiting annex TV is een soort "terminal". Je kan het openbaar doen ( in familie of vriendenkring ) of strikt privé. Ook buitenlandse Belgische ambassades en burgers kunnen direkt mee "on-line" zitten.

3.3. De ultieme democratie.

De besluitvorming geschiedt rechtstreeks, direct en snel. De democratie kan nu tot in zijn ultieme konsekwenties* doorgetrokken worden: rechtstreeks door en voor de meerderheid. Iedereen heeft grip op het beleid. Kortom, de burgers nemen zelf de wetgevende teugels in handen.

Volgend hoofdstuk in deze reeks:

Interactieve Democratie als vorm van directe inspraak kan/zal/moet (aan de lezer de keuze) geleidelijk verder uitgebreid worden.

4.1. Als verkeizing van en controle op de uitvoerende macht van ministers en hun kabinetten, werkgroepen, etc. Het is duidelijk dat de enige politici die we in de toekomst nog zullen nodig hebben, hun activiteiten binnen de uitvoerende macht zullen ontplooien. Deze uitvoerende macht van eerste minister,minister-president en eventueel zelfs alle andere ministers (in een later stadium van I.D.), kunnen via Interactieve Democratie rechtstreeks verkozen en gecontroleerd worden. Vergelijkbare basisaanzetten voor dit kiesprocedé bestaan al bijvoorbeeld in Frankrijk en de V.S. onder de vorm van rechtstreekse presidentsverkiezingen. Binnen I.D. gaan we uiteraard nog net iets verder. Want niet alleen verkiezing, maar ook het aftreden van een minister kan snel geregeld worden.

4.2. Met rechtszaken (enkel assisen evtl.), en dus als een soort democratische controle op de rechterlijke macht.

4.3. Als controle op de zogenaamde vierde macht, de financiële macht. We bedoelen hier op de nog op te richten Financieel-budgettaire macht. Het zou een combinatie moeten zijn van de Centrale Bank en het Rekenhof. Deze vierde macht moet instaan voor het gevoerde munt- en rente-beleid, voor de controle op evenwichtig ingediende overheidsbegrotingen en voor budgetbewaking achteraf, onder andere middels de publicatie van een betrouwbare en gestandaardiseerde staatsboekhouding met transparante eindbalansen. Nu gebeurt het monetaire beleid nog teveel in schemerzones onder invloed van diverse banken en kapitaalkrachtige machthebbers. Daarom is het duidelijk dat deze vierde macht op haar beurt uiteindelijk door de burger gecontroleerd dient te worden.

4.4. En trouwens waarom de kiezer niet zelf laten bepalen (binnen bepaalde marges) hoeveel hij van zijn (of van de totale) belastingen aan welk doel geeft*. Als we ervan uitgaan dat "de rekening moet kloppen" (nl. dat inkomsten en uitgaven mekaar in redelik evenwicht moeten houden), dan kan de burger binnen I.D. ook invloed uitoefenen op het financiële beleid door de belasting-inkomsten mee te bepalen...of door via de uitgevaardigde wette e.d. de uitgaven te beperken.

Ondanks deze nog openstaande discussie i.v.m. de manoevreerruimte die de burger in deze materie toegemeten krijgt, is het potentiëel van deze machtsverschuiving duidelijk. Defensie kan in periodes van vrede nog meer dan nu afgeslankt worden, terwijl de mensen in tijden van oorlog geneigd zullen zijn om méér aan het leger te geven. Ondertussen zal ontwikkelingshulp snel hoger scoren dan de mythische 0,7 van het BNP. Het volstaat conclusies te trekken uit de burgerlijke solidariteit die ruimschoots tot uiting komt in allerlei akties voor fund-raising.

5.1. Niemand is specialist in alles. En bovendien is niemand geïnteresseerd in alles. Daarom kan je je stem delegeren naar natuurlijke autoriteiten, die je zelf, al dan niet persoonlijk, kent. Je kent ze in ieder geval beter als de modale politicus van vandaag: het zijn je vrienden, familie, kenissen, BV's bekend via de media, etc...

5.2. Werkwijze. Bij een eerste stap "werpt de natuurlijke autoriteit zich op", t.t.z. hij of zij verklaart ( op aanvraag van de anderen of uit zichzelf) openlijk voor zijn mening inzake bepaalde materies te willen uitkomen. De beslissingen van de natuurlijke autoriteit (enkel voor bepaalde materies) zijn publiek en mogen door iedereen gekend zijn. Dit openbare karakter van de door de natuurlijke autoriteit uitgebrachte stem is van belang voor de controle door de volgstemmer (zie hieronder). Niemand kan echter gedwongen worden als autoriteit op te treden en in delicate materies mag men zijn mening gerust voor zichzelf houden.

5.3. Vervolgens kunnen één of meerdere burgers voor bepaalde deelgebieden (sport, cultuur, defensie, financiën, gerecht, gezondheid etc.) hun stem electronisch doorschuiven. Dit noemen we de "volgstem" omdat het delegeren van de stem naar de natuurlijke autoriteit zoveel wil zeggen als: "Ik volg u in uw mening; ik geloof u: u zal het wel weten". Dit vastkoppelen van de ene stem aan de andere is niet permanent en kan ten alle tijden herroepen worden. Bovendien geven de mensen hun volgstem slechts voor deelgebieden en beslist niet voor alles, zoals nu wel gebeurt met het stelsel van kiezers en afgevaardigden.

5.4. En tenslotte: je kunt altijd controleren wat de natuurlijke autoriteit met je stem heeft uitgespookt. Bij onenigheid heb je in de week die volgt op de stemming de kans om je eigen stem terug op te eisen en de voor jou uitgebrachte stem te corrigeren. Pas bij het verstrijken van de correcttieweek is de stemming definitief afgerond.

5.5. Een verhelderend voorbeeld: mijn stem voor sport heb ik (uit desinteresse) gedelegeerd aan mijn buurman die handbal speelt of eventueel zelfs naar Jean-Marie Pfaff. Bij het wetsvoorstel over "Sport en doping" kom ik er bij dat mijn stem als "pro" geboekstaafd staat. Onmiddelijk kan ik mijn standpunt corrigeren naar "tegen". Op dit vlak begint het "interactieve" component van het concept Interactieve Democratie echt ten volle mee te spelen.

Besluit: de volgstem is en blijft je eigen stem. Daarmee behoudt men ook altijd de eigen verantwoordelijkheid. Tussen heekjes: het delegeren van de stem is ook handig voor wie in het buitenland veblijft (voor werk, vakantie, etc.).

5.6. Over de vraag of grondwettelijke materie al dan niet gedelegeerd mag worden, kan gediscussieerd worden. Op het eerste gezicht zouden we zeggen van niet. Materies die grondwet, grondgebied, mensenrechten, etc. raken, moeten niet alleen met bijzondere meerderheid maar ook door iedere burger apart goedgekeurd worden.

5.7. De natuurlijke autoriteiten* hebben er geen enkel belang bij om te zitten azen op de stemmen van zijn medeburgers. Voor ingewikkelde materies zou men logischerwijs een beleid kunnen voeren dat beroep doet op mensen die op (natuurlijke manier) méér als X aantal volgstemmen toegekend kregen (let op de woordkeuze, er staat niet "verzameld"): dit zullen dus mensen zijn waarvan de bevolking vermoedt dat zij capabel zijn om hun stem in het debat der specialisten te kunnen verheffen.

Voor de onbevooroordeelde werking staat het onbezoldigde karakter van de natuurlijke autoriteit garant: het is een eer waar niets extra's mee te rapen valt. Ook qua machtsconcentratie blijft de spoeling trouwens behoorlijk dun. Vergelijken we met de Kamer: het gaat bij zo'n natuurlijke autoriteit in een goed geval om bijvoorbeeld 5000 stemmen op zo'n 6 miljoen stemgerechtigde Belgen (= 0,08%) terwijl elk van de 150 parlementaire nu optreed voor zo'n 40.000 Belgen (= 0,66%).

6.1. We voorzien de inperking van ongebreidelde I.D. via versterkte grondwettelijke vrijheden. Zowel voor individuen als voor groepen (minderheden). We moeten vermijden dat de staat zoals nu, de al te eenvoudige neiging heeft enkele burgers (een minderheid) veel af te pakken, om het dan te herverdelen onder velen (de meerderheid). Minderheden en individuen moeten beschermd worden tegen een eventuele onrechtvaardige dictatuur van de meerderheid. Dit is maar eerlijk als we ervan uitgaan dat een meerderheid sowieso een numeriek overwicht heeft dat bij ontsporingen aan banden moet gelegd worden: kwestie van de zwakkeren tegen de sterkeren te beschermen. De onderliggende redenering is "Opgelet: heden ik, morgen gij", of "doe een ander niet wat gij wilt dat uzelve niet geschiedt". Want wie de rechten van een ander met voeten treedt, kan morgen zelf aan de beurt zijn.

Iedereen heeft er daarom alle belang bij om de rechten van het individu onaantastbaar te verankeren.

6.2. Met een vertragingsmechanisme dat impuls-beslissingen moet uitschakelen, willen we verder de grootste oneffenheden wegvlakken. Zo kunnen we bijvoorbeeld "lynch-partijen" zoals in het vroegere Wilde Westen en bepaalde na-oorlogse overtrokken repressie-daden zoveel mogelijk bepereken. De invloed van eventuele massa-hysterie op het beleid moet met het oog op de stabiliteit absoluut tegengegaan worden.

6.3. Opm wetsvoorstellen via het politieke TV-kanaal of internet bespreekbaar of stembaar te maken, kunnen we een aantal drempels inbouwen. Zo kunnen we bijvoorbeeld verlangen dat een wetsvoorstel eerst voorgedragen wordt 5.000 mensen. Zo'n pyramidale opbouw van het beslissingsproces kan verder met verschillende filters verfijnd worden ( de haalbaarheid laten controleren door het Rekenhof en Juristen). Te overwegen valt of wetsvoorstellen niet enkel kunnen ingediend worden door de "natuurlijke autoriteiten": zij beschikken immers binnen hun vakgebied over voldoende door de burgers erkende know-how.

6.4. Manipulaties van het stem-systeem (zowel van de soft- als van de hadware) worden bestraft met de allerzwaarste straffen. Bij verstoring van het systeem (in geval van oorlog bijvoorbeeld) moet snel overgegaan worden tot een ad-interim systeem dat gebaseerd kan zijn op de oude parlementaire procedures op beperkte schaal (zonder partijen uiteraard).

6.5. Manipulatie van de media en/of grove vormen van desinformatie dienen zwaar bestraft te worden.

7.1. Omkoperij en lobbying worden moeilijker zoniet onmogelijk. Omkoperij is enkel mogelijk bij grote machtsconcentraties (geconcentreerd in één persoon of groep). Maar wie 11 miljoen Belgen omkoopt of overtuigd haalt het gelijk aan zijn kant, en op dat ogenblik kunnen we deze beslissingen alleen maae onontkoombaar democratisch noemen.

7.2. Snelheid is belangrijk, inertie betekent achterop hinken. Snel inspringen op de snel evoluerende maatschappij is van levensbelang. Hot items kunnen meteen aangepakt worden. Tevens is er de mogelijkheid eventuele beleids-vergissingen snel ongedaan te maken of minstens te nuanceren.

7.3. De snelheid van het systeem berust voor een stuk op het voordeel dat er geen politieke partijen meer hoeven te zijn en dat er voor elk probleem snelle wisselmeerderheden kunnen gevonden worden. Er hoeft geen tijd verloren te gaan met eindeloos uitdokteren van compromissen.

7.4. De onmiddelijk aanpak van de reële problemen die iedereen bezighouden. Als leuke oefening zouden we via I.D. aan de bevolking kunnen vragen hoe belangrijk ze de communautaire problemen vinden. We vermoeden namelijk sterk dat dit probleem eerder door zekere politici in leven wordt gehouden om de aandacht af te leiden van hun onvermogen om klaar te komen met de huidige economische en sociale vraagstukken.

I.D. laat geen mogelijkheid om zich te verstoppen achter een scherm van irrelevante en politiek opgeklopte problemen.

7.5. Betrokkenheid van de mensen bij het beleid. Het publieke forum verplaatst zich vanuit het parlement naar thuis, naar straat, werk en café, naar de media etc...: kortom bij ieder van ons. Dit alles creërt betrokkenheid. Het huidige gevoel van machteloosheid bij de bevolking zal tot het verleden behoren. De kloof tussen politiek en de burger wordt volledig gedicht. Want elke burger IS voortaan zijn zijn eigen politieke afgevaardigde. Burger en politicus vallen volledig samen, zij zijn één en dezelfde persoon.

7.6. Uit betrokkenheid volgt ook verantwoordelijkheid.

Wanneer iedereen binnen het systeem zijn eigen individuele verantwoordelijkheid krijgt, zal iedereen ook opnieuw zelf een actievere bijdrage willen leveren voor het welzijn van de gemeenschap. Het wordt de tegenbeweging van het fenomeen dat terwijl de staat zich altijd meer en meer macht toeëigent, de modale burger ook de neiging heeft niet meer tussen te komen bij mistoestanden. We geloven oprecht dat bij het invoeren van I.D. deze tendens terug kan omgebogen worden. Want onder het stelsel van I.D. geldt niet meer: "Staat tegen gemeenschap", maar wel "Staan en gemeenschap zijn totaal congruent, vallen volledig samen".

Op macro-niveau heeft het toekennen van verantwoordelijk heid aan elke burger nog een bijkomend gevolg, want elk volk krijgt voortaan ook het beleid dat ze verdienen. Het "Wir haben es nicht gewusst/gewollt" zal nooit nog als een geldig excuus ingeroepen kunnen worden.

7.7. De directe inspraak met zijn verantwoordelijkheid en betrokkenheid maakt andere uitlaatkleppen overbodig. Het aantal zelfhulpgroepen, vroeger vaak geboren uit frustratie t.o.v. het beleid, kan behoorlijk gereduceerd worden. Betogingen en stakingen zijn niet meer absoluut onontbeerlijk: ze kunnen op een beschaafde manier via I.D. geregeld worden. Ondemocratische stakingen waarbij een minderheid de meerderheid gijzelt kunnen meteen publiekelijk afgekeurd worden. Wie de collectieve afspraken overtreedt, moet ook de bittere pil van de collectieve afkeuring slikken.

7.8. Directere controle op de ambtenarij, rechtsmacht, politie en leger. Deze groepen van mensen moeten beseffen dat zij betaald worden door en dus ook ten dienste staan van het volk. Nu denken ze nog te veel dat ze betaald worden door de machtshebbers en dus beter de bestaande machtsstructuren dienen. Directe inspraak en contrrole van onder uit, via ID, zal de bevolking een tevredener gevoel van correcte machtsproporties geven.

7.9. De scheiding der machten kan beter gerespecteerd worden door een grote versnippering van de wetgevende macht over 6 miljoen zielen. Voortaan is de wetgevende macht gans het volk, de uitvoerende macht wordt de regering (maar scherp gecontroleerd door de wetgevende, in casu het volk). Zoals ook de rechetelijke macht en eventueel de (vierde) financiële macht (zie Deel 4). Deze billijke spreiding van de wetgevende macht speelt ook een positieve rol in het voortdurende spel van zich altijd wijzigende wisselmeerderheden (zie hierboven 7.3.).

7.10 Het zogenaamde " Politieke Dienstbetoon" zal tot het verleden behoren. Allerlei politieke benoemingen en favoritisme worden onmogelijk en de depolitisering van de openbare diensten kan worden ingezet. De invoed van deze tendens zou al snel een weldadige invloed moeten laten gelden op bijvoorbeeld de rechterlijke macht die terug onafhankelijker kan werken.

7.11. Politieke onschendbaarheid voor de miljoenen stemgerechtigde burgers die deelnemen aan het beleid is uiteraard niet meer nodig. Enkel voor de uitvoerende macht zou men het in een beperkte mate kunnen handhaven. Daarbij zal de gehele burgerbevolking nauwlettend toekijken op handel en wandel van de ministers etc. en kan deze vorm van politieke bescherming snel door de bevolking opgeheven worden.

7.12. Een boost voor de informatiesnelweg, de informatica en al wat in de spin-off daar rond zit. Door de politieke besluitvorming dwingend te kaderen binnen het gehele communicatiegebeuren, geeft I.D. een gigantische stimulans aan de tecnologiën van de toekomst.

7.13. Wisselwerking van alle media waarbij het principe van "Hoe meer media, hoe liever" van toepassing. Persvrijheid in de ruimste zin van het woord is (samen met kwaliteitsvol en kritisch onderwijs) één van de hoekstenen van het systeem. Monopolie en trustvorming in medialand kunnen niet getolereerd worden en dienen streng beteugeld en zelfs verboden worden (geen Berlusconi-toestanden). Het belang van de menigvorming via alle media moet binnen ID nooit overschat worden. Grote verantwoordelijkheid is hier weggelegd voor allee mensen in onderwijs en media.

7.14. Herwaardering van het onderwijs staat dan ook hoog in ons vaandel. Het belang van het onderwijs wordt door de huidige machthebbers schromelijk onderschat, ja zelfs verwaarloosd. Onze enige grondstof in dit land zijn de grijze cellen. Vergeleken met de toegevoegde waarde uit zuivere arbeid, is de toegevoegde waarde van het denken in het BNP elk jaar groter en groter. Een ingrijpende rationalisatie/herorganisatie gecombineerd met meer investeringen in het onderwijs (en ook maatregelen om brain-drain tegen te gaan) dringen zich op om de kwaliteit van het ondrwijs op te vijzelen. Naast dit economische aspect, is de verbetering van het onderwijs vooral nodig om alle mensen binnen I.D. tot wijze bestuurders van het eigen land te vormen. Het ontwikkelen van kritische en genuanceerde meningen moet gestimuleerd worden.

8.1. Herziening in democratische zin van het kiesstelsel D' Hondt. Een oud zeer, maar urgenter dan ooit.

8.2. Intensieve verdere opwaardering van het referendum. Niet de vrijblijvende volksraadpleging zoals de VLD wil. Neen, de referenda zijn bindend en moeten zo vaak mogelijk bij key-issues worden toegepast. Interessant in dit perspectief zijn de voorsteeln van WIT. Hun burgerinitiatief dat gestoeld is op een opeenvolgend cascade-systeem van burgervoorstel, burgerverlangen en burgerstemming, is een behoorlijke tussenstap in de goede richting. Toch valt te vrezen dat het procédé enige omslachtigheid kan aangevreven worden. Daarom zullen de volksraadplegingen zo snel mogelijk elektronisch gemaakt worden, zodat de praktische belemmeringen om de frequentie van de referenda behoorlijk op te schroeven, aan de kant geschoven kunnen worden.

8.3. Installatie van I.D. op gemeentelijk vlak, misschien in enkel pilootsteden. Zo kunnen eventuele onvolkomenheden van het systeem snel bijgeschaafd worden.

8.4. Een tussenvorm waarbij het parlementaire gebeuren bij cruciale stemmingen op het scherm komt en interactief verbonden is met de totale valt in een overgangsfase overwogen te worden.

8.5. Kleine, goedkope tv's met subsidies aanbieden aan de minderbedeelden via de OCMW's of buurthuizen. Het TV-station van de overheid dient ook met een simpele binnenhuisantenne te ontvangen zijn. Of gratis computers in buurthuizen waar ze terecht kunnen om hun stem uit te brengen.

8.6. Het bezit van aansluiting van telefoon of internet moet gratis. Het gebruik van de telefoon of internt voor privédoeleinden is uiteraard betalend. De beleidsbeslissingen die je doortoets kunnen via gratis 0800-nummers. Heb je internet via kabel dan krijg je geld terug van die keren dat je op de stemmingssite bent geweest, ook bezoeken aan de sites van de persoonlijke autoriteiten zijn gratis te bezoeken. 

Het ultieme doel van I.D. is de politieke kaste en de parlementaire nomenklatura zelf af te schaffen.

Het kostenplaatje voor het onderhoud zal minder kosten dan de besparing die we realiseren door de politiekers af te schaffen: de werkingskosten van Kamer en Senaat (waarvan een groot deel belastingvrije inkomens) bedragen ca 5,3 miljard bfr en volstaan ruischoots om het systeem van I.D. in werking te houden. Voor de installatie tijdens een eventuele overgangsfase zijn wat extra budgetten nodig. Maar in de mate dat we piloootprojecten zouden opstarten in totaal bekabelde gebieden met goede telefoon en internet verspreiding, kunnen de kosten beperkt worden.

Het revolutionaire karaketer van deze vvoorstellen is zeer schokkend, want I.D. creëert een inkrimping aan macht voor bepaalde machtsgeile groepen ( in de politiek en er rond: de lobbyisten, het grootkapitaal, de kerk, de banken & verzekeringen, leger, etc...). De verschuiving van de macht naar de basis vormt werkelijk een omwenteling, ook al ligt het in de lijn van de noodzakelijke historishe evolutie van de democratie.